شهمردان بن أبى الخير رازى
127
روضة المنجمين ( فارسى )
مذكر و نهارى است انباز ايشان كردند . چهارم مثلثه مااى است سرطان و عقرب و حوت ، زهره و مرّيخ و قمر راست زهره را اندرين مثلثه حظّ شرف است و مريخ و قمر را حظّ خانه و واجب چنان كردى كى زهره انباز بوذى لكن از بهر آنك مرّيخ مخالف طبع اين مثلثه است و [ چه او ] گرم و خشك است و مثلثهء سرد و تر ، پس زهره را مقدم كردند بروز و مريخ را بشب ، و اما علت آنك قمر را مقدم نكردند و مريخ را انباز ، آنست كى قمر اندر يك مثلثه خذاوند نوبت بوذ و نيز هر وقت چون دو ستاره به قوت راست باشند تفصيل علوى را بايذ داذن . مسئله سيزدهم : نهاذ سال فرداريه را چه وجه است جواب : از بهر سالها [ ى ] فرداريه ابتدا بهفت كردند چى آسمان و اقليم و روزهاى هفته و عدد ستارگان سياره هفتاند و از يكى ( 113 ) تا هفت همه نوعى از عددها درو موجود بوذ [ چون ] زوج و فرد و زوج الزوج و زوج الفرد و عدد تام و معتدل « 1 » و عدد ناقص و عدد [ ى ] كى هيچ چيزى ندارد جز نام خويش ، و اگر از طريق مناسبت بوذ همچنين كى ازو عددها خيزد ، پس ابتداء سال فرداريه ستارگان ماذه را داذند تا فروذ شمس باشند و از ماذگان قوىتر مريخ است هفت سال داذند پس زهره را هشت سال و قمر را نه و شمس را ده ، هم برين قياس از بعد اين ستارگان نر را داذند تا زبر شمس باشند و شمس اندر ميانه چى فلك او ميانهء افلاك است . زحل را يازده و مشترى را دوازده و عطارد را سيزده و جملهء اين سالها هفتاذ سال آمذ . از بعد از اين به قدر درجات شرف رأس را سه سال داذند و ذنب را كى نحس است يك سال از عدد سالها از رأس كمتر كردند دو سال بماند تا جملهء سالهاء فرداريه هفتاذ و پنج سال بوذ . مسئله چهاردهم : سالهاى عطيهء ستارگان از چه علت نهاذند و فزونى و كمى چگونه است جواب : اما سالهاى كبرى نيّرين از آن جهت نهاذند كى چون فردار اندر دوازده ضرب كنى اين مبلغ باز آيذ چنانك فردار شمس ى ( - 10 ) در دوازده قك ( - 120 ) حاصل آيذ و فردار
--> ( 1 ) . نسخهء قاهره : « متصل »